Türkiye'nin En Hızlı Büyüyen İhtiyacı: Yaşlı Bakımı

Türkiye uzun yıllar genç nüfusuyla anılan bir ülkeydi. Ancak bugün artık yeni bir demografik döneme girdik. TÜİK'in 2025 verilerine göre ülkemizde 65 yaş ve üzerindeki nüfus 9,58 milyona ulaştı ve yaşlıların toplam nüfus içindeki oranı ilk kez %11,1 oldu. Başka bir ifadeyle artık her 9 kişiden biri yaşlıdır. Üstelik bu oran önümüzdeki yıllarda hızla artmaya devam edecek.
Bu değişim yalnızca istatistiklerden ibaret değildir.
Bu değişim; daha fazla kronik hastalık, daha fazla yalnız yaşayan yaşlı, daha fazla bakım ihtiyacı ve daha fazla aile nin bakım sorumluluğu üstlenmesi anlamına geliyor.
TÜİK verilerine göre Türkiye'de yaklaşık her dört haneden birinde en az bir yaşlı birey yaşıyor. Ayrıca 1,8 milyondan fazla yaşlı tek başına yaşamını sürdürüyor.
Yaşlanma artık yalnızca sağlık sisteminin değil, tüm toplumun ortak sorumluluğudur.
Toplumda en sık yapılan hatalardan biri yaşlılığı bir hastalık gibi görmektir. Oysa modern geriatri bunun tam tersini söyler. Yaş almak doğal bir yaşam sürecidir. Amaç yalnızca yaşam süresini uzatmak değil, sağlıklı, bağımsız ve kaliteli yaşam süresini artırmaktır. Güncel etik ve geriatri literatürü de yaşlı bireyleri yalnızca "kırılgan" veya "bakıma muhtaç" kişiler olarak etiketlemenin yaş ayrımcılığını (ageism) güçlendirebileceğine dikkat çekmektedir.
Bu nedenle bakımın amacı yalnızca hastalıkları yönetmek, ilaç saatlerine uymak, yemeğini hazırlamak değil; bireyin bağımsızlığını, tercihlerini ve yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumaktır. Özellikle kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde bakımın yalnızca hastane tedavisine odaklanması yerine ev ortamında yaşam kalitesini destekleyen hizmetlerin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İyi bir bakım yaklaşımı;
• düşmeleri önlemeyi,
• yeterli beslenmeyi sağlamayı,
• ilaç güvenliğini takip etmeyi,
• yalnızlığı azaltmayı,
• hareket etmeyi teşvik etmeyi,
• bilişsel fonksiyonları desteklemeyi,
• aileyi eğitmeyi,
• gerektiğinde palyatif bakım planlamasını bir bütün olarak ele alır.
İnternette yaşlı bakımı hakkında binlerce içerik bulunuyor. Ancak bunların önemli bir kısmı bilimsel kaynaklara dayanmıyor veya günlük pratikte uygulanabilir bilgiler sunmuyor. Bu sebeple iyibakım ekibinin amacı yalnızca bakıcı ile bakım arayanları buluşturmak değil, bakım veren ailelerin ve profesyonel bakıcıların ihtiyaç duyduğu güvenilir bilgiyi bilimsel kaynaklardan derleyerek herkesin anlayabileceği bir dille sunmaktır.
Türkiye hızla yaşlanıyor…
Biz ise yaşlanmayı yalnızca daha uzun yaşamak olarak değil; daha sağlıklı, daha bağımsız ve daha onurlu yaşamak olarak görüyoruz. İyibakım, yaşlı bireylerin, ailelerinin ve bakım profesyonellerinin ihtiyaç duyduğu güvenilir bilgiye ulaşmasını kolaylaştırmayı hedefliyor. Çünkü inanıyoruz ki iyi bakım, yalnızca bir hizmet değil; yaşam kalitesini artıran en değerli yatırımlardan biridir.


Uzm. Dr. Şeyma TUNÇ




Kaynakça
1. Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle yaşlılar, 2025. Ankara: TÜİK; 2026 Mar 12. Available from: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58231
2. Langmann E. Vulnerability, ageism, and health: Is it helpful to label older adults as a vulnerable group in health care? Med Health Care Philos. 2023;26(1):133-142. doi:10.1007/s11019-022-10129-5.
3. Glasby J, Farquharson C, Hanson E, Minkman M. Building a better understanding of adult social care. BMJ.2023;382:e073720. doi:10.1136/bmj-2022-073720. (BMJ)
4. Beresford L. Primary care physicians' next frontier: Palliative care. Medscape Medical News; 2024 Mar. Available from: https://www.medscape.com/viewarticle/primary-care-physicians-next-frontier-palliative-care-2024a100046z (mdedge.com)
5. Medscape Medical News. Society is devaluing elderly and disabled people: Social care. Medscape; 2022 Aug 4. Available from: https://www.medscape.com/viewarticle/society-devaluing-elderly-and-disabled-people-social-care-2022a10020wd (The Independent)